Төөнөгөө

Эрдэнэт хотод огт хөгширдөггүй нэгэн хүн бий. Бүрх малгай духдуулж, байдгаараа инээж суудаг тэр хүнийг Төөнөгөө гэдэг. Тэндхийн найман настай балчраас наян настай буурай хүртэл түүнийг танина. Таних танихдаа, хүндлэн дууддаг. Зарим нь түүний нэрийг өөрөөс нь өмнө байсан юм шиг танил, дотно санагддаг ч гэдэг. Харин залуучууд түүний нэрийг янз бүрийн зүйрлэлдээ ашиглана. Төөнөгөөтөх, Төөнөгөө шиг гээд л... Тэр ийм л алдартай нэгэн билээ. Эрдэнэт хотынхон өдийг хүртэл Төөнөгөөг өрөвдөн хайрлаж, өмчилсөөр байгаагийн учир юу юм бүү мэд. Зүгээр л Төөнөгөө үл мэдэх нэгэн дохиогоор энэ хотын бүх хүмүүсийн хүндлэлийг хүлээдэг юм. Хүмүүсийн яриаг сонсоход, “Төөнөгөөд мөнгө өгвөл үржинэ”, “Төөнөгөөд хоол авч өгвөл буян арвижна” гэж бэлгэшээдэг нь илт. Тэр ч бүү хэл цайны газрын ажилчид Төөнөгөөг орж ирсэн өдөр орлого их ордог хэмээн байнга л хоолныхоо дээжээс өгнө.

Ч.АЛТАНСҮХ: ХҮҮХДИЙН ДУУ ЦАГ ҮЕЭ ДАГАН ШИНЭЧЛЭГДЭХ ЁСТОЙ

“Би хүүхдийн 200 орчим дуу зохиосноос 30 нь хит болсон” гэж ярих эрхмийг Ч.Алтансүх гэдэг. Сонгинохайрхан дүүргийн 26 дугаар цэцэрлэгийн дуу хөгжмийн багш түүнийг тус дүүргийн урлагийн үзлэгийн “бамбай” ч гэж хэлж болно. Үнэндээ манай хүүхдийн дуунуудыг бүгдийг нь нилүүлээд ч 200 хүрэхгүй гэж ярих хүн бий. Гэтэл ачир дээрээ бид хүүхдийн дуунд нэг их анхаарал хандуулдаггүй бололтой. Харин Алтансүх багшийн хэлснээр одоо болтол хүүхдэдээ “Маамуу нааш ир”, “Жижигхэн гацуурхан”, “Чигчийхэн чинээ биш ээ” дууг зааж өгч байгаа томчууд маань бяцхан үрсээ шинэ хэмнэлд татагдаж байгааг тэр бүр анзаардаггүй гэнэ. Түүний хэлсэн үгийг батлах гэсэн мэт “Рок жимс” хамтлагийн хүүхдүүд бидэнд “Гараа угаая” дууг жинхэнэ рок, попын хэмнэлээр дуулж үзүүллээ. Өхөөрдөм жаахан хүүхдүүд дуу бүхнээ хөдөлгөөнтэй нь хамт цээжилсэн нь үнэхээр сэтгэл хөдлөм байсан шүү. 

РОК ПОПЫН НАМУУХАН ЭГШИГ

     
Огт өөрчлөгддөггүй хүн байх юм аа. Байдраг надад тэгж л санагддаг. Арваадхан насандаа харж байсан Байдраг ахын төрх энэ олон жилийн туршид огтхон ч хувираагүй мэт. Намирсан урт үс, хар хүрэм, бариу өмд, мөнгөн гинж нь цаанаа л нэг донжтой. Тэгсэн хэрнээ даруухан. Магадгүй хэт даруу. Гэсэн ч энэ байдал нь түүний өвөрмөц хүн болохыг нууж үл чадна. Хурц, бардам байдал “ханхалсан” энэ хүний харц гал цогоор дүүрэн байдаг. Гэхдээ хоолой нь нэг л намуухан. Яг л “Нар ойрхон жаргадаг”, “Үл таних эмэгтэй”, “Чамайг хайраар дутаалуу” дууны аялгуунд тэр өөрийгөө шингээсэн мэт. Ярилцаж байхдаа тэр нөгөө л янзаараа миний өөдөөс харан сууна. Томоотой, яриасаг энэ хүн тайван хэрнээ тод нэгэн аж. “Чингис хаан” хамтлагт 14 жил зүтгэсэн түүнтэй Эрдэнэт хотод хийж буй тоглолтынх нь үеэр уулзсан юм. 

Н.ТУНГАЛАГ: Дэлхийн одон орон судлалын анхны төвүүдийг монгол хаад байгуулсан

Сансарт хог хаягдал олширсноор, хиймэл дагуулууд аюулд орлоо гэсэн мэдээ дэлхий дахиныг түгшээж байна. Одоогийн байдлаар дэлхий орчмын тойрог замд бүртгэлтэй 17 мянган объект яваа. Тэдгээрийн хэдхэн хувь нь л идэвхтэй ажиллаж буй аппаратууд. Харин бусад нь сансрын хог хаягдал юм. НАСАгийн тооцоогоор хамгийн жижиг 10 см хүртэлх хэмжээний хаягдлыг оролцуулбал 28 мянга орчим хог хаягдал сансарт нисэж яваа аж. Энэ сэдвийн хүрээнд ШУАийн Одон орон, геофизикийн судалгааны төв (ООГСТ)-ийн эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан, байгалийн ухааны доктор Намхайн Тунгалагтай ярилцлаа.

ГАЗРЫН АЛБА БОГД ХААНЫ МУЗЕЙГ ДЭЭРЭМДЛЭЭ

Зуун жилийн өмнөх арванхоёрдугаар сарын 29-нд монголчууд Манж гүр нээс салж, тусгаар тогтносноо дэлхий дахинд зарлаж, VIII Богдыг Монгол Улсын эзэн хаанаар өргөмжилсөн түүхтэй. Монгол төр, шашныг хослон баригч наймдугаар Богд Жавзандамбын Дэнчин галбын хэрмэн дэх шар ордон шатсан тул Туул голын хөвөөнд ногоон ордны уран барилгын цогцолбор сүндэрлүүлсэн гэдэг. Билгийг хөгжүүлэн бадруулагч эл сүмийг 1893 оноос эхлэн 13 жил барьсан бөгөөд 1926 оноос эхлэн музей болгожээ. Гэтэл энэ түүхт газрын дэргэд авто зам тавьж, зочид буудал барихаар болоод байна.

Гемофильтэй хүүхдүүдэд АЛБАН ТООТ БИШ ЭМ ХЭРЭГТЭЙ

Гемофиль өвчинтэй тэмцэх дэлхийн өдөр тохиолоо. Энэ өдөр дэлхий нийтээрээ уг өвчнөөр өвчилсөн хүмүүст зориулан цусаа хандивладаг бол манайд огтхон ч сураг ажиг алга. Монголын гемофилийн холбооныхон ЭМЯ-ны сайдад тус өвчинд зориулсан “Рекомбинант фактор” нэртэй тариа оруулж ирэх хүсэлт бүхий өргөх бичиг өгөх гээд чадсангүй. Дэлхий дахинд ердөө 300 мянга орчим хүн энэ өвчинд нэрвэгдсэн хэдийнэ дэлхий нийтийн анхаарлыг татах болсон.

Цусны хүнд хэлбэрийн гемофиль өвчнөөр өвчилсөн хүүхдүүдийн бие махбодид цус бүлэгнэлтийн фактор хэмээх уурагт бодис огт нийлэгждэггүй учир уурагт бодисын байнгын дутагдалд орж, улмаар дотогш гадагшаа их хэмжээний цус алддаг. Хамгийн аюултай нь эдгээр хүүхэд байнга цус харвадгаас хөл, гар болон тул гуур эрхтэнүүд нь саажиж эхэлдэг байна. Тэдний амьдрал ихэнхдээ эмгэнэлтэйгээр төгсдөг бөгөөд зөвхөн тариагаар “хооллож” амьдрах нь бий.

АЙДСЫН ДАРААХ ГҮН ТАЙВШРАЛ

 “Silent Hill” буюу “Чимээгүй толгод” киног мэдэхг үй хүн үгүй. Энэ киноны зохиол гайхамшигтай боловч хөгжмийн зохиол нь киног амь оруулсан. Зохиолоо гүйцэхээр кино үгүй гэлцдэг. Харин “Чимээгүй толгод” бол сэтгэл зүйд хүчтэй нөлөөлсөн жинхэнэ кино. Цочиж, сандрах юу ч үгүй боловч энэ киног үзсэний дараа эргэн тойрон дахь нам гүм байдал айдас төрүүлнэ. Тэр ч бүү хэл чимээ шуугианаас ч жийрхмээр болно. Тэгвэл энэ л “хүнд” мэдрэмжийг энэ киноны хөгжмөөс дангаар нь мэдэрч болж байна билээ. Чихэвчээ эцэст нь тулгаад “Silent Hill” киноны дуунуудыг цувуулан сонс. Дөчин хоёр дуутай энэ листнээс “Room of Angel” буюу “Сахиусан тэнгэрийн өрөө” дууг нь онцлох байна. Тэгээд миний юу хэлэх гээд байгааг та мэдэрнэ. Байн байн эргэж хармаар эсвэл нүдээ тас аниад юу ч бодолгүй алхаад баймаар тийм этгээд сэрэл асна. Тийм ээ, энэ бол айдас. Айдсаас таашаал авна гэж үгүй. Харин айдсын дараах тайвшрал жинхэнэ “сул” амьсгалын амтыг мэдрүүлнэ.

ҮНЭМШИЛ

• Электрон хувилбар

Хүмүүс үзсэн, дуулснаараа амьдралыг хэмждэг. Амтыг ч мөн адил. Энэ тухай “Бидэнд тохиолдох үйл явдал, түүнд хандах хандлага бүхэн тэр чигээрээ итгэл үнэмшлээс хамаарах нь сэтгэлгээний зүй тогтол” хэмээн Күнз хэлжээ. Үүнтэй холбогдуулан итгэл үнэмшлийг чу хал хэрэгцээ, хүн бүрт байх ёстой үндсэн ухагдахуун гэж ойлгож болмоор. Тухайлбал, Европын зарим эм нэлгүүд шашин шүтдэггүй эмчийг ажилд авдаггүй. Учир нь ямар нэгэн зүйлд чин сэтгэлээсээ сүжиглэдэг баймааж сая хүний амийг аврахын төлөө бүхнээ зориулах зоригтой болдог санж. Хэдийгээр ялгаварлан үзэх үзэл бүхий энэ журам Үндсэн хуульд харшлах хэдий ч өвчтөнүүд шүтлэгтэй эмчийг сонгох нь элбэг.

Шүлхийгүй бүс нутгаар зарлуулахаар хүсэлтээ илгээжээ

Манай улс баруун бүсийн долоон аймгаа малын гоц халдварт шүлхий өвчингүй болгохоор гурван жил гаруй ажиллаж байна. Шүлхийн халдваргүй баруун бүс нутгийг Тайван бүс нутаг хэмээн зарласан тохиолдолд малын гаралтай бүтээг дэхүүн, түүхий эдээ экспортлох боломжтой болно. Ингэснээр мал аж ахуй болон үндэсний үйлдвэрлэлд том гарц нээгдэх юм. Дэлхийн мал амьтны эрүүл мэндийн байгууллага (ДМАЭМБ) руу тус бүс нутгийг Тайван бус бүсээр бүртгүүлэх хүсэлтээ саяхан явуулжээ. Энэ талаар ХХААХҮЯ-ны Мал эмнэлэг, үржлийн газрын мэргэжилтэн Н.Цолмонгоос тодруулав.

ХҮЛЭЭЛТ

Бямбын зурвас

• Электрон хувилбар

Маргаашийн нар мандахыг, өнөө шөнийн зүүдэнд эмээ минь ирж уулзахыг, өчигдрийн алдаа минь хүмүүсийн бодлоос арчигдахыг, сэтгэлийн минь хөндүүр арилж дуусахыг... Бас аль ч юм улиралд, нэ гэн шинэ сэрэл цээжин дотор асахыг би хүлээдэг. Магад би юм бүх нийг хүлээдэг. Хэзээ ч бүтэхгүйг нь мэддэг зүйлсээ ч гэсэн амьсгал даран хүлээсээр байгаа. Тэр л хүлээлт бүх нийг үл тоон урагшилсаар байх эр зориг минь юм. Магад алдаа минь юм.

“БУРХАН ӨРШӨӨГ” КИНО ИНЭЭЛГЭЭГҮЙ Ч, ЭМГЭНЭЛ ТӨРҮҮЛЛЭЭ

Гэхдээ энэ эмгэнэл бол уран бүтээлчдийн бидэнд хүргэхийг зорьсон тэр эмгэнэл биш. Монголын кино урлагийг үнэгүйдүүлж буй шинэ үеийн уран бүтээлчдээс эмээх эмзэглэл бүхий эмгэнэл.

Ц.Санчир: 365 хоногийг монголын одон орон судлалын төвд судлан тогтоосон

2012-02-13 15:23:29

  http://mongolnews.mn/i/27939

“Өнөөдөр”-ийн маань зочин тайрмал үстэй, инээмсгэлсэн эгч. Нүднийх нь галыг үзвэл, бодлыг нь унших гэсэн хүсэл төрнө. Би лав түүний харцнаас оньсыг нь тайлмаар гэрэлтсэн мөрөөдөл, урам зориг олж үзсэн билээ. Магад энэ мөрөөдөл нь элэг нэгтнээ нэгтгэх Чингис хааны маань хүслийн бас нэгэн үргэжлэл байх. Эв энгийн харагддаг энэ эгчийн 10 жилийн туршид хийсэн судалгааг би шимтэн үздэг. Түүхийн тасарсан хэлхээг сэргээх гэж яваа энэ эгч Монгол нутгийн элгэн дээр төрж өсөж, энэ их түүхийг “биднийх” гэж өмчлөх эрхээ хувь тавилан гэж ярьдаг.  Энэ бол Ц.Санчир. Нийтийн мэддэгээр  TASAM буюу “Тархан суурьшсан монголчууд” ТББ-ын захирал. Бид Сансар дахь “Wendy coffee”-д уулзаж ийнхүү ярилцлаа.

Автоспортын супер од Д.Болдбаатар: Шувуу ч нисдэггүй газраар өдөр шөнөгүй давхиад л...

Дамдинхорлоогийн Болдбаатар. Энэ нэр бол монголчуудын бахархал. Тэр дундаа автоспорт сонирхдог хүмүүсийн шүтээн. Хүмүүс түүний тухай домог мэт ярьж, өрсөлдөгчгүй уралддаг гэдгээр нь онцолно. Цэл залуу энэ тамирчин их эртний тамирчин шиг сэтгэгдэл төрүүлж байгаа нь Монголд автоспорт хөгжөөд удаагүй байгаагийн илрэл билээ.

Д.Болдбаатартай ярилцахаар “болзсон” маань санаандгүй хэрэг биш ээ. Энэ хүн бол Монголын автоспортын супер од шүү дээ. Youtube сайтаас түүний уралдааны бичлэгийг нь үзэж суухдаа уралдаж буй мэдрэмжээс нь багахан боловч хуваалцсан билээ. Тэр их донсолгоо, бартааг туулахдаа амьдралд байж болох хамгийн өндөр зэрэглэлийн таашаал авдаг нь хачин санагдаж байв. Магадгүй бүсгүйчүүл бидний бүрэн ойлгохгүй бас нэгэн ертөнц Болдбаатар байж мэднэ. Ямар ч байлаа гэсэн түүний цор ганц сонирхол болсон автоспорт, мотоспортын талаар ярилцсан юм. Тэрбээр манай редакцид зочлохдоо “Алби старс”-ын шар оруулга бүхий торгон савхи өмсчээ.

-“Медалиа тоолбол ахидаггүй гэсэн” гэж хэлэхийг чинь сонсоод таныг их сүсэгтэй хүн гэж бодсон.
-Ер нь хүн сүсэг бишрэлтэй байх хэрэгтэй юм шиг санагддаг. Тэр ч утгаараа гандан их ордог доо. Тэмцээний өмнө бол заавал ном уншуулна. Бас энгийн үед ч гэсэн цагаан хэл амнаас хамгаалах ном уншуулж, хийморийн сан тавиулна шүү дээ.

Хамгийн сүүлчийн даашинзны мэргэжилтэн

Дэлхийд нэр алдраа дуурсгасан загвар зохион бүтээгч болон алдартай фирмийн нүүр царай болсон моод тодорхойлогчдийн талаар бид өдөр бүр сонсдог. Тэдний алдрын зам хаанаас хэрхэн эхэлж байснаас авхуулаад одоо хэдий хэр орлоготой байгаа нь нэгэнт нийтийн хүртээл болжээ. Тэгвэл энэ мундаг загвар зохион бүтээгчдээс гадна нэр алдар нь дэлхий дахинд түгж амжаагүй хэдэн сая загвар зохион бүтээгч бий. Тэдний нэг нь Анна Пиагги бөгөөд загварын ертөнцөд асар том хувь нэмэр оруулсан хүн юм.

Яг одоо л

Намар шиг,
Найдвар тасалсан намар шиг
Чиний нэр...

Чихэнд минь дургүй ээмэг
Чиний нэрээр уйлдаг шиг
Чив чимээгүйн дундах
Чих сэтлэм орилоон
Чиний нэр...

Тэнгэр үзэлгүй амь тавих шувуудын
Тэсэж тэмүүлсэн жиргээ
Тэвэрт чинь эдэлсэн зовлонгийн
Тэвчээр барагдах томъёо
Чиний нэр.

Уруулын хээ хүрээгүй ганцхан хэсэг
Урьдынхаараа үлдсэн ганцхан үг
Урсах нулимсны амраг, уртаас урт зовлон минь
Чиний л нэр...

Надад зохьдоггүй маргад эрдэнийн бэлзэг шиг
Нойтон, хүйтэн, харц булаам чи минь
Намар шиг,
Найдвар тасалсан намар шиг
Надаас яв...

Одоо мартая,
Онцын уянгагүй нэрийг чинь,
Тэр л нэрээр гарчигласан
Нэг ч уншигчгүй романыг
Яг одоо л хаая.

Яг одоо гэдэг үг яаран одохоос өмнө
Яг одоо л...

Надад ийм бэлэг ирсэн ккк

зураач  Д.Боргил

Дүлий болсон ч мартахгүй, зүрхний хэмнэлийг минь илэрхийлдэг дуунууд

Ари Роланд жааз дөрвөл

Монгол Японы 20 жилийн зууч Ишико Набуаки

Уналт

 

Бямбын зурвас



Хүмүүс хаа сайгүй л унаж байдаг. Гэхдээ модноос тасарсан навчис гутал мөргөн унахаас өөр л дөө. Тэд үл үзэгдэм хурдаар хаашаа ч юм “унаж”, унах зуураа амьдралаа үргэлжлүүлдэг.

С.Сүхбаатар: Гадны бүжиг манайд "нэг л биш" орж ирээд байна

Т.Нипонь

Монгол Улсын Төрийн соёрхолт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, найруулагч, бүжиг дэглээч Сэвжидийн Сүхбаатар гэдэг хүнийг монголын ард түмэн “Жалам хар” бүжгээр нь мэднэ. Харин би түүнийг “Хар сарнай” хамтлагийн ахлагч Амараагийн аав гэдгээр нь илүү сонирхдог юм. Үндсэрхэг үзэлтэй, шинийг санаачлагч ийм хүүгийн хүмүүжлийн гол тулгуур нь гэр бүл байх ёстой гэдэг бодол намайг Сүхбаатар гуай руу хөтөлсөн юм.  Тэрбээр бүжигчин хүн тул хөнгөн шингэн алхаатай, цовоо сэргэлэн харцтай нэгэн байв. Эрийг нас, уулыг цас гэдэг шиг Сүхбаатар гуайн толгойг цагаан үс дарсан байлаа. Гэсэн ч тэр үсээ хар өнгөөр будуулсан нь цог золбоогоо алдаагүй мэт харагдана. Тэрбээр бодлыг минь унших мэт задгай тавьсан гэзгээ илбэнгээ “Урьдынх шигээ өтгөн биш болсон” гэж хэлээд, инээж байлаа. Түүнд урт үс сайхан зохьдог бөгөөд үүнээс өөр дүр төрхөөр Сүхбаатар гуайг төсөөлөх аргагүй гэлтэй. Үнэндээ тэр наснаасаа залуу харагддаг. Энэ бол гагцхүү үрлагийн хүнд л байдаг гоц чанар билээ.

Химийн ухааны “ЧУХАЛ ХҮН”

Т.Нипонь
Эрдэмтэдтэй уулзахаас зүрхшээх болсон шалтгаан маань тэдний хэтийдсэн мэдлэг билээ. Хэрэглээнээс хэтэрсэн нээлт гэж байдаг шиг энгийн хүний ойлгож барахааргүй зүйлсийг эрдэмтэн болгон ярьдаг. Чухам энэ ярианаас “айдаг” боловч эргэн тойронд маань шинжлэх ухаан, хими, физикгүйгээр төсөөлөх зүйл нэгээхэн ч үгүй аж. Ингээд л нэгэн чухал хүнтэй уулзахаар цаг товлосон юм. Далан найман настай “чухал хүн”-ийг хүлээх зуураа үнэрийн тухай бодож үзлээ. Үнэргүй зүйл хаа ч үгүй юм. Үгүй ядаж л хамраа чимхэж байгаад гашуун эм уувал амтыг нь мэдрэхгүй шүү дээ. Тэгэхээр үнэр гэдэг гайхамшигтай зүйл байж таарах нь.
    Ийн бодсоор химийн ухааны доктор С.Шатар гуайтай уулзлаа. Энэ бол миний хэлээд байсан “чухал хүн”. Тэрбээр “Үнэртэн ургамлын судлал буюу Терпенонд" хэмээх чиглэлийг Монголын хими, ургамлын шинжлэх ухаанд шинээр дэлгэрүүлснээрээ чухал хүнд тооцогдож байгаа юм. Шатар гуайг мэргэжил нэгт нөхөд нь Терпенонд Шатар хэмээн “хочилжээ”. Терпенонд гэдэг нь үнэртэн ургамалд тансаг үнэрт эфирийн тос буюу ургамлаас ууршиж байдаг хийн чанартай зүйлийн химийн нэр юм билээ. Тэрбээр 2002 оны шилдэг эрдэмтэн бөгөөд 1974 онд Алма-Ата хотноо химийн ухааны докторын зэрэг хамгаалж, эрдэм шинжилгээний 230 гаруй ном, зохиол туурвижээ. Настайгаа харьцуулбал хөнгөн шингэн алхаатай энэ хүн кофе уунгаа, тайван ярьж эхэллээ. Тэрбээр хамгийн түрүүнд бага ангийн багш байсан тухайгаа хуучилсан юм. 18 настайдаа сумын бага сургуульд багшилж эхэлсэн бөгөөд өдий хэр нь багшийн ажлаа орхиогүй гэнэ.

Карол Радживонович: Удахгүй эргэн ирж, Монголын сайхан ород концерт тавина

Т.Нипонь

Польшийн төгөлдөр хуурч Карол Радживонович “Ф.Шопен ба ХХI зууны Монгол” олон улсын төгөлдөр хуурчдын уралдааныг шүүхээр манайд айлчлаад байгаа юм. Түүнтэй уулзахаар хөгжим бүжгийн сургуулийг зүгэллээ. Тоглолтын заал руу ойртох тусам “үзэсгэлэнтэй” алгуу улам “тодорно”. Хөгжмийн аясаар алхаагаа засаж, хөнгөн гишгэж, бүр дэгдмээр болов. Харин үл таних чадварлаг хөгжимчин аязаа “таслахад” би зогтуслаа. Дахиад нэг давтагдахад би зааланд орсон юм. Тайзан дээр байх том хар төгөлдөр хуурын ард  Карол Радживонович суух бөгөөд сурагчдад хөгжмийн хичээл заах аж. Гадаа сонссон хөгжмийг энэ хүн “аялсан” бөгөөд түрүүний “зогсолт” хичээлийн нэг хэсэг байжээ. Ф.Шопены нэрэмжит Үндэсний хөгжмийн академийн төгсөгч, нэрт төгөлдөр хуурч Карол Радживоновович нь Польш, АНУ-д өндөр боловсрол эзэшмсэн, Хойд болон Өмнөд Америк, Австрали, Ази, Европын орнуудад бие даасан тоглолтуудаа хийж, ихээхэн туршлага хуримтлуулсан төгөлдөр хуурч гэсэн “өндөр” тодпотголтой энэ хүний хөгжимдөхийг харж суухдаа чимээ үл гарган, гарынх нь хөдөлгөөнийг удаан гэгч ажлаа. “Уран юм аа” гэсэн бодол сайхан хөгжимтэй зэрэгцэж байв.

Ка: Миний зэвсэг бол КА-МЕР. Би хорвоо ертөнцийг онилж байна.

Т.Нипонь

Би түүнтэй дөрвөн удаа танилцсан. Нэг хүнтэй олон удаа, санамсаргүй тохиолдлоор танилцана гэдэг хачирхалтай санагдаж байна уу. Тэгвэл тэр надад ийм л хачирхалтай бодол үлдээсэн юм даа. Түүнийг Мөнхжаргал гэдэг бөгөөд найз нөхөд нь Ка хэмээн хочилно. Хоч ч гэж дээ, түүнийг Ка гэж нэрлэх болсоор нэлээд хугацаа өнгөрчээ. Эхлээд би түүнийг энгийн нэгэн хип хоп хөгжимд шимтэгч залуу гэж боддог байлаа. Гэсэн ч тэр “Моторок” нэртэй рок хөгжмийн нэвтрүүлгийн хөтлөгчөр ажиллах болсон юм. Амьд хөгжим сонирхогч залуусыг “Моторок”-оос өөр нэвтрүүлэг дэлгэцийн урд уяж дөнгөдөггүй байсан цаг саяхан. Харин дахин танилцахад тэрбээр регги хөгжмийг илэрхийлэхүйц хувцастай байсан бөгөөд шинэ хөгжмийн амт шимийг надад ярьж өгсөн билээ. Эцэст нь Ка монголын хип хоп сонирхогч залуусын анхаарлын төв цэгт багтсан “Click Click Boom” бүлгийн гишүүн болсон юм. Ингэж би Мөнхжаргалтай дөрвөн удаа танилцсан бөгөөд түүнийг “авьяслаг хэлбэрдэгч” гэж боддог боллоо. Учир нь түргэн хугацаанд хувьсан өөрчлөгдөж, дүр төрхөө “эдвэнэ” гэдэг тийм ч амар биш билээ. Хачирхалтай танилтайгаа уулзалгүй нэлээд удсаны дараа “Ка & Зөгий - “Арга билэг” цомог худалдаанд гарлаа” гэсэн зар хараад түүнтэй уулзахаар шийдсэн юм. Дахиад л шинэ сэтгэгдэлтэй болсон тухай нь сонсох гэж тэр. Учир нь тэрбээр сайкодэлик буюу оюун санааны урсгалаар уран бүтээл туурвиж байгаа тухайгаа ярьж байсан юм. Ка ярилцах саналд минь үргэлж л уриалгахан ханддаг нь аливаа зүйлийг бусадтай хуваалцах гэсэн эрмэлзлийнх нь илэрхийлэл билээ. Харин одоо Ка-гийн тухай нуршуу тайлбараа орхиод ярилцлагаа уншигч танд сонирхуулья. Ярилцлага маань орчин цагын залуусын үзэл бодлын нэгээхэн хэсгийг агуулсан юм шүү.

С.Бямба: Бусдын амьдрал руу камер чиглүүлнэ гэдэг буу шагайхтай адилхан байж мэднэ

Т.Нипонь

Арваад жилийн өмнө “Нохойн орон” нэртэй кино үзэж байхдаа энэ киног бүтээсэн хүнтэй нүүр учирна хэмээн төсөөлөө ч үгүй явжээ. Баримтат киног өөр өнгөөр харахыг “заасан” зураглаач С.Бямба хэмээх энэ хүн уран бүтээлийн их аянд мордсоноос хойш хориод жил өнгөрчээ. Түүний хонин бор нүдэнд тэнгэр ямархуу байдалтай харагддагийг би “Хадаг” киноноос үзсэн. Дараа нь орон орны хүүхдүүдийн амьдралыг харуулсан “Нялхас” киноноос монгол хүүхдийн тэмцлийг тод өнгөөр харсан юм. Ямартаа ч би эх нутгийн тухай гайхалтай уран төсөөллийг зөвхөн монгол хүн л “ингэж” дүрсэлж чадна гэдгийг түүний бүтээлүүдтэй “танилцаж” суухдаа анзаарсан юм. Бид ирэх 25-нд нээлтээ хийх “Хүсэл шунал” киноны талаар ярилцах гэж уулзсан юм.
Түүнийг би анх харсан даруйдаа “хэнэггүй” гэж тодорхойлмоор байв. Гэсэн ч цамцны индүүдлэг, хумсны засалт болон ороолтоо хэрхэн ороосныг нь харвал тэр эмх цэгцтэй хүн байх аа. Ер нь зураглаач хүн хамгийн тэвчээртэй нь байх учиртай. С.Бямба ах ч гэсэн мэргэжлийнхээ дагуу зураг авалтын үеэр байхгүй мэт чимээгүй, хөдөлгөөнгүй болчихдог юм гэсэн.




Photo by Г.Эрдэнэтуяа

Ч.Эрдэнэ: АЛИВАА ЗҮЙЛД СИСТЕМ БИЙ. ХАМГИЙН ДЭЭД СИСТЕМ НЬ БАЙГАЛЬ ЭХ

2010-02-26 09:37

Манай сонины ¹ 018, ¹ 024 дугаарт Ч.Эрдэнэ гуайн ярилцлага нийтлэгдэж байсан. Уншигчдын хүсэлтээр эл ярилцлагыг бүрэн эхээр нь дахин толилуулж байна.

Супер нэгдлийн онолыг нээсэн Ч.Эрдэнэ гуайтай уулзахаар очихдоо цал буурал, таяг - тай хүний тухай төсөөлж байлаа. Гэтэл саравчтай малгай духдуулсан хөнгөн алхаатай хүн намайг тоссон юм. Ч.Эрдэнэ гуай цэргийн зориулалттай “газар уснаа явагч” жийж, сав хин өмд, олон халаастай хантааз өмсчээ. Тэрбээр Япон, Хятад, Ташкент, өөр хаана ч юм амьдарч бай сан гэдэг. Гэхдээ цор ганцаараа шүү. Түүний ориг наль чанар нь ганцаардмал зан гэж хуучны та нил нь хэлж байсныг бодоод Та зожиг хүн үү? гэсэн асуултаар ярилцлагаа эхлүүлэв...

-Зожиг. Ганцаараа байхад надад амар байдаг юм. Орчлон ертөнц тэр аяараа амьдралд санаа зовж байгаа нь хангалттай. Бүх зүйл жамаараа болж өнгөрнө.

-Физикчид ихэвчлэн шашингүй үзэлтэй байдаг. Харин та шүтлэгтэй хүн шиг ярьж байна шүү.

-Нэг их айхтар шүтлэгтэй хүн биш л дээ. Гэхдээ шинжлэх ухааны хөгжил буддын шашны номлол руу чиглэж байгаа нь ажиглагддаг.

Ф.Шопений “аялсан” цэл залуу аялгуу

Т.Нипонь
Дуурийн театрт нам гүм. Танхим дүүрэн үзэгчид чимээ үл гарган, Ф.Шопеэий зургийг залсан тайзны зүг ширтэнэ. “Шопен ба XXI зууны Монгол” олон улсын төгөлдөр хуурчдын анхдугаар уралдаан нээлтээ хийж буй нь энэ. Тайзны тэг дунд байх томоо хар төгөлдөр хуурын ард СУИС-ын Хөгжмийн урлагийн сургуулийн сонгодог хөгжмийн тэнхимийн эрхлэгч, дэд профессор, соёлын тэргүүний ажилтан Ц.Энхтөр суух бөгөөд Ф.Шопений вальсуудыг тоглохдоо төгөлдөр хуурын даралтуудыг илэх мэт харагдана.

Хүсэл, шуналын талаар С.Бямбын бүтээлээс тольдлоо

 Найруулагч, зураглаач С.Бямбын “Хүсэл, шунал” кино өнгөрсөн жил Солонгосын Пусан хотноо болсон олон улсын кино наадмын үеэр нээлтээ хийсэн билээ. Дэлгэцнээ гарсан даруйдаа Тайванийн Олон улсын кино наадмаас “Азийн хараа” гран при шагнал хүртсэн энэхүү бүтээл ирэх долоо хоногт “Тэнгис” кино театрын дэлгэцнээ гарах гэнэ. С.Бямба 1999 онд “Гоо марал” кино наадмын тайзнаас анхны шагналаа авч байлаа. Энэ бол С.Бямба, Питер Бросенс нарын хамтран бүтээсэн “Монголын яруу найраг” кинонд өгсөн монголчуудын үнэлгээ юм.

Б.МӨНГӨНТУУЛ: Надад хожих 100 хувийн боломж байдаг

Москва хотноо болж өндөрлөсөн Олон улсын шатрын VII наадам болох “Moscow Open” тэмцээнээс манай тамирчин Б.Мөнгөнтуул мөнгөн медаль хүртсэн. 15 настайдаа шатрын их мастер цол хүртэж байсан Б.Мөнгөнтуул маань өчигдөр эх орондоо ирлээ. Аян замын алжаалаа тайлахаар гэртээ амарч байхад нь түүнд баярын мэндчилгээ хүргэхээр утас цохисон юм.

Чингис хаан – Кино од

“Мөнх тэнгэрийн хүчин дор”, “Үхэж үл болно” зэрэг монгол кино бий. Тэгвэл 1950 онд бүтээсэн “Genghis Khan” киног хамгийн анхных гэж үздэг юм байна. Үүний дараа буюу 1951 онд “Чингис хааны алтан орд” кино гарч, 1952 онд Туркийн "The Red Plume" буюу “Улаан өд” нэртэй Чингис хааны тхай өгүүлсэн хар цагаан кино дэлгэцнээ амилжээ. Харин 1959 онд “ King of the Mongols” буюу “Монголын хаан”, “Чингис хаан болон түүний эзэнт гүрэн” зэрэг кино мэндэлсэн бол 1962 онд Спаничуудын бүтээсэн “Чингис хаан” кино мэндэлсэн байна. Чингис хааны тухай бүтээсэн олон арван кино байдгаас хамгийн сүүлчийнх нв д гарах 2013 онд нээлтээ хийхээр төлөвлөжээ.

Жаргалсайхан: Цасан охид маань хөгшрөөд байна ш дээ.

“Цас орохоор л өвлийн өвөөг хүлээгээд эхэлдэг байсан” хэмээн гавъяат жүжигчин Жаргалсайхан ярьж байна. Цагаан сахал, мөсөн таягтай өвөөгийн төсөөлөл одоо Жаргалсайхан гэдэг хүний дүрээр өмнө минь сууж байна. Тэрбээр цас мөсний орноос шинэ жилийн бэлэг тараахаар ирсэн тул зав чөлөө тун багатай. Шинэ жилийн их ажлынх нь хажуугаар түүнтэй ийнхүү ярилцсан юм.

"Цас орохоор л өвлийн өвөөг хүлээгээд эхэлдэг байсан” хэмээн гавъяат жүжигчин Жаргалсайхан ярьж байна. Цагаан сахал, мөсөн таягтай өвөөгийн төсөөлөл одоо Жаргалсайхан гэдэг хүний дүрээр өмнө минь сууж байна. Тэрбээр цас мөсний орноос шинэ жилийн бэлэг тараахаар ирсэн тул зав чөлөө тун багатай. Шинэ жилийн их ажлынх нь хажуугаар түүнтэй ийнхүү ярилцсан юм.

Жүжигчин Уранчимэг: Сэтгэлийн гоо сайхан нь л Эсмеральдаг илүү үзэсгэлэнтэй болгосон

PLAY ME сэтгүүлд нийтлэгдсэн ярилцлага. "Парисийн дарь эхийн сүм" жүжиг нээлтээ хийхээс өмнөхөн...

 

Жүжигчин Урнаа… Буржгар үс, ягаан цув. Бодлогоширонгуй хэрнээ гэнэн харц. Хэзээ ч юм төсөөлөлд минь байсан тэр л Эсмеральда. Нүдээрээ "Яагаад" гэж асуух шиг цоо ширтэнэ. Харцаараа шатаана... Биеэрээ ярих чадвар урлагийн хүнд л байдаг бололтой. Гэхдээ тэр өөр өө. Цаанаа л нэг донжтой... 

Жүжигчин Урнаатай ялилцах л гэж гурван хоног Драмын театрыг зүглэхдээ театрын цаг наргүй ажлын багахан хэсгийг биеэрээ мэдэрсэн билээ. Жүжгийн бэлтгэл, клипний зураг авалт, бүжиг дэглэлт, хувцас оюулах зэрэг ар араасаа цуварсан их ажлын дундуур бидний яриа ийнхүү өрнөсөн юм.

-Цыган эмэгтэй байх ямар санагдаж байна?

-Чинжаал, дашмаг гээд л хэрэгтэй бүх юмаа бүсэндээ зүүгээд явна даа. Тэр олон юмтай бүжиглэх их хэцүү. Хамаг биеийг минь доош татах шиг л болдог. Гэхдээ энэ бол Эсмеральдагийн амьдрал.

Цаг хугацаа ба "Бэнжамин Баттон"

Цаг хугацааны машинаар аялахаас өөрөөр цаг хугацаа хэрхэн алдагдаж болохыг та бодож байсан уу. Тэгвэл бидний дэргэд, огт өөр цаг хугацаанд амьдарч буй хүний тухай өгүүлсэн киноны талаар би энд ярих гэж байна. Энэ бол F. Scott Fitzgerald-ий зохиолоор бүтээгдсэн "Бэнжамин Баттон" нэртэй кино билээ.

Шинэ “салхит шувуу” ирлээ

Италийн алдарт “Ла Скала” театрт гоцолно гэдэг хүн бүхэнд тохиодоггүй аз” гэж балетчид ярьдаг. Тэгвэл Д.Алтанхуяг хэмээх 28 настай залуу дэлхийн шилдэг 10 балетчний тоонд орж, Ла Скала театрын тайзнаа бүжсэн нэгэн билээ. Түүнийг бид Монголын хамгийн залуу гавьяат гэдгээр нь мэдэх юм. Тэрбээр Нью-Йоркийн төв театр болох “Бостон балет”-д гэрээт бүжигчнээр ажиллаж байгаа бөгөөд хотын даргын урилгаар эх орондоо ирлээ. Даруухан, яриандаа таарамгүй дээгүүр харцтай, цэмцгэр залуугийн энгэрт “цоо шинэ” Хангарьд одон гялалзаж байлаа. 

Хөгжмийн утас амраадаггүй ТУУРАЙН ТӨВӨРГӨӨН

Хүн төрөлхтөн хөгжмөөр дамжуулан байгальтай холбогддог тухай домог гэмээр яриа сэтгэл эзэмдэхэд өвсний сэрчигнээ, горхины хоржигноог хөгжим шиг төсөөлдөг над шиг хүн хэчнээн олон гээч. Тиймдээ ч монголчууд бид байгаль эхтэй хүйн холбоотой хэмээн ярьдаг биз. Энэ бүхнийг гэрчлэхээр “Туурайн төвөргөөн” нэртэй олон улсын хөгжмийн наадамд нэгдсэн минь энэ... 

"Дэлхийн цээжнээ орших элгэн нутгийн гийчид"

"Туурайн төвөргөөн" олон улсын шинэ хөгжмийн наадмаар овоглосон аялагчид Хэнтий аймаг, Хэрлэнгийн хөдөө арал, Аварга тосон рашаан гэсэн чиглэлээр явж, тав хоногийн турш хөгжимдөөд ирлээ. ХБНГУ, Бельги, Дольш, Индонез, Швейцарь орноос ирсэн хөгжимчид 39 хэмийн халуунд хөгжим тоглож, шинэ аялгуу "сэдэж" байгаа нь урлаг гэгч хаа нэгтээгээс ундардаг болохыг сануулна. Тиймдээ ч тус наадмын зохион байгуулагчид “Морин туурайгаар дэлхийн талыг бөмбөрдөж байсан монголчууд хөгжмийн эгшигээр байгаль дэлхийг бөмбөрдөх цаг болжээ” хэмээн ярих нь бий.

Орчин цагийн үлгэр

Эртээ урьдын цагт гэж эхэлдэг үлгэр сонсож өссөн бид шинэ үеийн үлгэрийн тухай огт сонсож байгаагүй ээ.

П.Одгэрэл: Энэ тэмцээнийг би уран бүтээл гэж нэрлэмээр байна

“Universe Best songs” нэвтрүүлгийн хөтлөгч П.Одгэрэл өмнө минь сууж байна. Өнөөдөр бусдаас онцгойрч, эрч хүчтэй харагдахыг хүссэн болохоороо улаан өнгийг сонгосон гэнэ. Түүний өмссөн улаан корсет этгээд загварын гоёмсог ээмэгтэй нь хэрхэн хосолж байгааг ажиж суухдаа өчигдөр орой мэдээ уншиж байгаа  костьюмтай, албархуу төрхийг нь бодлоо. Одгэрэл “Би дүр төрхөө өөрчлөх дуртай шигээ дотоод ертөнцөө ч бас өөрчилж сурсан хүн байх аа” гэж ярьж байлаа.

Э.Балжинням: Сүхбаатарын талбайд ч хөлбөмбөгийн дэлгэц байрлуулахыг үгүй гэхгүй

Бэлтгэлийн хувцас өмссөн нуруулаг хүнийг хараад шууд л хөлбөмбөг тайлбарлагч Балжинням мөн болохыг танив. ТВ9 сувгаар шөнөжин хөлбөмбөг “ярьж” суудаг энэ хүн арваадхан хоногийн дараа болох дэлхийн хөлбөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг С1 телевизээр шууд тайлбарлан, дамжуулах юм. Түүнтэй хөлбөмбөгийн талаар хөөрөлдлөө...

Ц.Сумъяахүү: Японы хөгжил Манга-наас хамаардаг

Японы хөгжил Манга-наас хамаардаг гэсэн яриа сонсоод Монголын манга сонирхогч охид, залуустай уулзсан юм. Тэдний ярианаас манга хүний төлөвшилд нөлөөлдөг тухай олж мэдэв. Ингээд би Монголын анхны манганы ном зурсан 21 настай Ц.Сумъяахүүтэй танилцлаа. Тэрбээр Соёл эрдэм сургуулийн япон хэлний орчуулагчийн ангийн оюутан бөгөөд 17 настайдаа “Тулгуур зүрх” номынхоо зохиолыг бодож олжээ. “Дэлхий даяар манга сонирхдог. Манга зурснаар зорилгодоо тууштай ханддаг болдог” гэж бидний яриа эхэлсэн юм.

Амай: Би нэг нууц хэлье, Монгол орон хамгийн сайхан нь

69 орноор аялахад дөрвөн жил, зургаан сар зарцуулсан тэрбээр өөрийгөө дэлхийг тойрсон гэж ярихыг хүссэнгүй. Харин, “Би бүх газрын тухай бичиж, тэмдэглэхийг хүсээгүй ээ. Миний очиж үзээгүй олон газар үлдсэн. Тэр бүхнийг өөр монгол залуу нээгээсэй гэж хүсэж байна. Би ганцаараа аялаад, бүх улс орныг дуусгачихаж болохгүй ш дээ гэж бодсон” гэж ярьж байлаа. Амай Монголд ирээд, анх удаа сонинд ярилцлага өгч байгаа нь энэ…
 

Амайгийн эх орондоо ирэх болсон зургаан шалтгаан

Дэлхийг тойрох аялалд гарсан Амай эх нутагтаа хөл тавилаа. 2005 оны арваннэгдүгээр сард хилийн дээс алхсан тэрбээр дөрвөн жил зургаан сарын турш 69 орноор аялсны эцэст өчигдөр Монголдоо ирлээ. Амай аян замын тэмдэглэл хөтөлж байсан тул түүнтэй хамт дэлхийг тойрсон уншигчид бий. Тэгвэл Амай хамгийн сүүлд блог дээрээ “Би Монгол руу гарахдаа бүх мөнгөө төгрөгөөр солиулаад, хэтэвчиндээ нэг юань үлдээсэн. Дээр нь “миний аяллын хамгийн сүүлчийн гадаад мөнгө” гэж бичээд, хадгална хэмээн бичжээ. Амайгаас ярилцлага авах гэж хамт яваа найзтай нь утсаар холбогдсон боловч утасны сүлжээ унаад байсан тул бидний яриа тасарлаа. Тэд одоо Сайншандад яваа. Амай одоо эх орныхоо өнцөг булан бүрт аяллаа үргэлжлүүлэхээр зэхээд байна.Тиймдээ л энэ бямба гаригт нийслэлийн төв талбайд айлчлах нь хойшлогдсон. Энэ талаар зохион байгуулагч Б.Тодролоос лавласан юм.

Г.Намсрайноров: Миний зорилго дан өгсүүр замтай

“Холын шувуугаар үгээ дайлаа
Хонгор чамд минь дуулан жиргэж хүргээ юм болвуу” гэсэн танил аялгууг телевизээр олон удаа сонсоод дуучин Г.Намсрайновров бие даасан тоглолтоо хийх нь гэж таамагласан юм. Үнэхээр энэ таамаг маань оновчтой байсан бөгөөд тэрбээр энэ сарын 10-нд Бөхийн өргөөний тайзнаас үзэгчидтэй уулзах гэнэ. Тиймдээ л энэ дууг амьлуулсан уран бүтээлчтэй уулзахаар бөхийн өргөөний зүг алхлаа. Бөхийн өргөөний дэргэдэх шар өнгөтэй гэрт ороход хар парьтотой залуухан эр намайг угтсан нь дуучин Намсрайноров байсан юм. Төв аймгийн Өндөр ширээт сумын уугуул энэ хүн санасныг бодоход залуухан хүн байсан тул ярилцахад ч хялбар байв. Ингэж хэлэх учир нь Намсрайноров намайг  “автомат хариулт”-аар огтхон ч залхаагаагүй билээ. Бидний яриа түүний машинд өрнөсөн юм.

Эмгэнэлийг эерүүлсэн Монгол заншил буюу "Учиртай гурван толгой"

 

Энд жүжигчин Л.Цогзолмаа гуай, Х.Уртнасан гуай, Д.Жаргалсайхан гуай болон хөгжмийн зохиолч Ц.Лувсаншарав гуай,  найруулагч Эхдэнэбулган ахын ярилцлагууд багтсан байгаа. "Учиртай гурван толгой"-н тухай цуврал ярилцлагууд юм.

 

Урьд нь хэзээ ч энд ТӨРӨӨГҮЙ, БАЙГААГҮЙ юм шиг

2010-04-14 17:14

Газар шүргэсэн урт цагаан даашинз тай охин шөнийн хотоор алхаж явааг хараад гайхаж байлаа. Нүд унахгүй байхын аргагүй сайхан д а а ш и н з т а й охи ныг би ингэж анх харсан юм. Түүнийг Мөөнөө гэдэг. “Дэлхийд алдартай Долче Габанна, Диорын загварын ордонд ажиллахаас илүү дуртай хамтлаг, д у у ч д ы н х а а хувцсыг урлах нь сайхан санагддаг” гэж ярихдаа жаахан охин шиг инээмсэглэсэн юм. Хэн ч түүнийг хараад 23 настай гэж хэлэхгүй л болов уу. Учир нь тэр инээмсэглэл шигээ жаахан охины дүртэй билээ. Мөөнөөгийн бодол санаа, уран бүтээлийнх нь хэв маяг бусад дизайнеруудаас нэг л онцгой. Зэрвэсхэн харахад ч нүдэнд өртөх цаанаа л чамин, этгээд загварууд түүнийх. “Өөрийн сонсдог хөгмөө загварууддаа шингээдэг гэхийг” нь сонссоны дараа түүний урласан хувцаснаас ямархан нэг хүчтэй хөгжим мэдрэгдэх шиг болсонсон. Тэр өөрөө ч бүтээлээсээ алгагдах зүйлгүй онцгой нэгэн гэдгийг энд онцолмоор байна. Этгээд хувцаслалт, содон дүр төрх нь түүний эрх чөлөөт амьдралыг улам л чимдэг юм. Мөөнөөг залуу уран бүтээлч гэхээсээ илүүгээр өсөх ирээдүйтэй дизайнер гэж тодорхойлбол онох болов уу…

Мартагдсан “Мadness” Дуу шигээ гоё залуу

Учирсан хосуудын төлөө

Мөнхийн хайрын төлөө

Энэ дуугаа би дуулъя

Дурласан хосуудын төлөө

Үүрдийн хайрын төлөө

Энэ дуугаа би дуулъя… Ийм дахилттай дуу аманд өөрийн эрхгүй аялагдаад байх юм. Нэр нь “Шүтээн”. Хуучны мэт санагдах хэрнээ шинэхэн дуу. “Madness”-ээс төрдөг ихэнх аялгуунуудын адил мөн л яруу сайхан дуу. Тайз руу шуурцгаах өч төчнөөн жижиг хамтлаг, дуучдын дунд “Madness”-ийнх шиг тийм яруу уянгалаг дуунууд хэр олон билээ дээ. Үнэндээ бидний хайртай “Madness” мартагдах шахжээ. “Нэг өдөр”, “Хотын гудамж”, “Дурсамж бүсгүй” гэх мэт сайхан дуунуудыг нь бид мартахгүй байх л даа. Харин “Madness”-ыг мартах нь. Тэд хаана, юу хийж явна вэ? Ерөөсөө л “Madness”-ийн яруу дуучтай уулзъя гэж бодлоо. Гэхдээ тийм ч амархан уулзчихсангүй. Багагүй эрэл хайгуулын эцэст олж авсан гар утас руу нь залгах тоолонд “Таны залгасан дугаар холбогдох боломжгүй байна” гэдэг үг чих ядраана. Бараг хагас сарын дараа тэр утсаа нээж, бид болзлоо. “Доргио” клубт уулзаад, түүний сонголтоор булангийн хар буйдан дээр сууцгаав. Амьд хөгжмийн тоглолттой клуб болохоор Оюунсайхан энд их ирдэг гэсэн. Тэр машин барьж яваа болохоор цэвэр ус захиалав. Уг нь би түүнийг шар айраг захиалж, “100 татах” байх гэж бодсон юм. Бага зэргийн халаалттайгаар илэн далангүй яриа өрнүүлэх төлөвлөгөө маань ингээд нурлаа. Гэхдээ зүгээр. Хамгийн чухал нь тэр одоо миний өөдөөс хараад сууж байна.

Рагу: Монголчууд дууны эффект, цуурайнд дуртай

"Universe best songs 2010" тэмцээний шүүгч Рагутай уулзахаар "Prosound" студид зочиллоо. Ногоон модон хаалга нь их зузаан тул дуу чимээ нэвтрүүлдэггүй гэнэ. Түүнийг "Дэв" киноны дууг бичиж байхад нь очсон минь энэ. Рагу монголоор давгүй ярьчихдаг хэдий ч өөрийгөө буруу илэрхийлэхээс эмээж байгаагаа нуугаагүй юм. Бидний яриа англи, монгол болон дохио зангааны хэлээр ийнхүү үргэлжиллээ. 

“Гэгээн Муза” эзнийхээ гарт хүрмэгцээ гэгээ цацруулан гялалзана

Гэгээн Муза” наадмын ёслолын ажиллагаа эхлэнийн өмнө улаан хивсний ёслол болдог. Энэ үед  уран бүтээлчид үдшийн гоёлоо сонирхуулж, хэний ч дүрд хувиралгүйгээр өөрийгөө “үзүүлдэг” билээ. Тийм ээ, театрын уран бүтээлчид жилдээ ганцхан удаа үзэгчдийн хаалгаар орж байгаа нь энэ. "Театр бол сvм, тайз бол шvтээн” гэсэн үгийг өөрийн эрхгүй дурсаад жилдээ ганц тохиох дэлхийн театрын өдрөөр ариун сүмд зочилсондоо баярлав. Шагнал гардуулах ёслолын ажиллагаа эхлэхээс өмнө уран бүтээлчидтэй цэнхэр өнгийн коктэйл тулгаж, наадмын талаар яриа өрнүүлэхдээ “Гэгээн Муза наадмын уран бүтээлчид болороор гоёно” гэсэн уриа үгийг бодож толгой сэгсэрсэн минь санаандгүй хэрэг биш ээ. Тэнд болор гоёлоос гадна болор “ундаа” байсан юм. Тиймээс л уран бүтээчиддээ “Өнөөдөр” сониноос, ганцхан асуулт “тулгалаа”...

Б.Галаарид: Хүмүүс намайг их эртний хүн гэж боддог юм

"Гэгээн Муза 2010" - ын цуврал ярилцлагаас

2010-04-02 19:49:22



Сэтгүүлч, зохиолч Б.Галааридаар овоглосон “Шар тэнгисийн тарчлаан” жүжгийг үзээд, “аав”-д нь талархаж суув. Тэгмэгцээ ирээдүйг зөгнөж туурвисан энэ бүтээлийг “бичсэн” хүн элсэн цөлд анхаарлын тэмдэг барьчихсан зогсоо дүр нь сэтгэлд буув. Олон жил нэртэй нь “танил” байсан болоод ч тэр үү, зүгээр л уулзмаар санагдав. Ингэж би хуучны танилтайгаа уулзах гэж байгаа юм шиг “Зууны Мэдээ” сонины зүг яаран алхсан юм. Тэрбээр энэ сонины ерөнхий эрхлэгчийн албыг хашдаг юм.

Т.Төгсөө: Монголчууд мюзикл хийсэн гэж ярих болоогүй

1980-аад онд “Хошин урлагийн театрын бүжиг дэглээч” гэж тодотгосон пропусктай нэг хүн байсан нь Т.Төгсөө. Тэрбээр “Парисын дарь эхийн сүм”, “Шар тэнгисийн тарчлаан”  жүжгийн бүжгийг дэглэсэн бөгөөд энэ жүжгээрээ “Гэгээн Муза” наадмын бүжиг дэглээчийн төрөлд нэр дэвшээд байгаа юм. 

Театр судлаач Батсайхан: Театр гэдэг чинь нийлмэл урлаг

Францын Сурбоны их сургуульд “Театр судлаач” мэргэжлээр суралцаж ирээд, эх орондоо ажиллаж байгаа энэ хүнийг Батсайхан гэдэг. Тэрбээр 2006 оноос хойш “Гэгээн Муза”наадмын шүүгчээр ажиллаж байгаа. Түүнтэй Монголын театр урлагийн талаар ярилцлаа.
 

Ц.Төмөрбаатар: Бид жүжгийнхээ орчинд үзэгчдийг дагуулж очдог

Хятадын зохиолч Цо Юугийн зохиолоор бүтээсэн энэ жүжгийг “Х Түц” хамтлаг тайзнаа амилуулахдаа, “Манай жүжигт туслах дүр байхгүй, бүгд гол дүр” хэмээн ярьж байсан юм. Үнэхээр л энэ жүжгийн дүр бүхэн “тод” байлаа. Эднээс Жоу Фу Яны дүрийг бүтээсэн Ц.Төмөрбаатар гуайг онцолж цөөн хором ярилцсанаа хүргэе.

“Хунт нуур”-ын тусгал дахь "Хүн-Хунгууд"

Театр шинэ хунтай боллоо. Нэр нь Саруул. Театрынхан түүнийг Оюун агснаас хойших хамгийн уран гартай хун гэлцэнэ. Бас хар хун, цагаан хунд зэрэг тоглож байгаа дөрөв дэх балетчин. Энэ боломж хүссэн балетчин бүрт олддоггүй билээ. Саруулын партнер бол Од. Тэд тайзан дээр ч, амьдрал дээр ч хосууд... Бүжгийн дөртэй болсон эрэгтэй балетчидыг гадаадын театрууд “аваад явчихдаг”. Харин Од монголдоо үлдсэн цөөхөн эрэгтэй балетчидийн нэг. Тиймдээ ч дуурийн театрын сүүлийн үеийн ихэнх балетад гоцлож байгаа. Товчхондоо, Од, Саруул хоёр бол Монголын балетын урлагийн хамгийн шинэ одод. Монголын бүжгэн жүжгийн ханхүү, гүнж хоёртой ярилцлага хийхээр болзсон минь санаандгүй хэрэг биш. Тэд одоо дөнгөж 20, 21 настай хэдий ч дэлхийн бүжгэн жүжгийн гурван ноён оргилын хоёрт нь гоцлоод байна. Зураг авалтын үед бид анх уулзсан юм. Нуурын мандал дээгүүр хөвөх мэт хөнгөн алхаа нь тэднийг балетчин гэдгийг нотлоод өгнө. Саруул дөнгөж төрсөн нялх хүүхдийнхээс ч тунгалаг харцтай. Бүр гайхмаар тунгалаг. Харин Од бол супер залуу. Эр хүний төгс гоо үзэсгэлэнгийн илэрхийлэл болсон Микеланжелогийн алдарт баримал “Давид” амилаад ирсэн мэт л сэтгэгдэл төрүүлнэ. Тэднийг хармагцаа “Энэ дэлхий дээр чинь хүн-хунгууд амьдардаг юм байна ш дээ” гэж уулга алдав. Тийм ээ, Одын цас шиг цагаан инээмсэглэл, Саруулын зөөлөн “өнгө”-тэй нүд яг л сонгодог урлагт зориулагдсан юм шиг санагдана. Магадгүй сонгодог урлаг тэднийг ийм болгож “өсгөө” биз...

Эсмеральдагийн зүрх монголоор цохилохыг анирдлаа

“Парисын дарь эхийн сүм”
“Шилдэг тайзны зураач” номинацд нэр дэвшсэн: Т.Ганхуяг
“Шилдэг эмэгтэй гол дүр” номинацд нэр дэвшсэн: У.Уранчимэг, Г.Отгонцэцэг
“Шилдэг эрэгтэй гол дүр” номинацд нэр дэвшсэн: Г.Эрхэмбаяр, Г.Амгаланбаатар, С.Болд-Эрдэнэ
 “Парисын дарь эхийн сүм” жүжгийн уран бүтээлчидтэй ярилцах гэж олон хоног Драмын театрыг зүглэхдээ жүжгийн бэлтгэл, зураг авалт, бүжиг дэглэлт, оройн тоглолт зэрэг ар араасаа цуварсан их ажлын дундуур бидний яриа ийнхүү өрнөсөн юм.

 

Буржгар үс, ягаан цув. Бодлогошронгуй хэрнээ гэнэн харц. Хэзээ ч юм төсөөлөлд минь байсан тэр л Эсмеральдаг У.Уранцэцэг бүтээжээ. Нүдээрээ "Яагаад" гэж асуух шиг цоо ширтэнэ. Харцаараа шатаана... Харин Г.Отгонцэцэг миний огт мэдэхгүй Эсмеральда байлаа. Хүүхдэрхүү инээд,  урин дуудах шиг харц нь намайг тайзны зүг хөтөллөө. Гоо үзэсгэлэнгийн билэгдэл болсон Эсмеральда магад ийм л охин байсан болов уу гэж шүүрс алдмаар гээч... Ингэж би тэс өөр араншинтай хэдий ч Эсмеральдатай тун адилхан хоёр бүсгүйтэй танилцлаа.

Музагийн “хүүхдүүд” шилдгээ тодрууллаа

“Гэгээн Муза” наадмын ёслолын ажиллагаа эхлэнийн өмнө улаан хивсний ёслол болдог. Энэ үед  уран бүтээлчид үдшийн гоёлоо сонирхуулж, хэний ч дүрд хувиралгүйгээр өөрийгөө “үзүүлдэг” билээ. Тийм ээ, театрын уран бүтээлчид жилдээ ганцхан удаа үзэгчдийн хаалгаар орж байгаа нь энэ. "Театр бол сvм, тайз бол шүтээн” гэсэн үгийг өөрийн эрхгүй дурсаад жилдээ ганц тохиох дэлхийн театрын өдрөөр ариун сүмд зочилсондоо баярлав. Шагнал гардуулах ёслолын ажиллагаа эхлэхээс өмнө уран бүтээлчидтэй цэнхэр өнгийн коктэйл тулгаж, наадмын талаар яриа өрнүүлэхдээ “Гэгээн Муза наадмын уран бүтээлчид болороор гоёно” гэсэн уриа үгийг бодож толгой сэгсэрсэн минь санаандгүй хэрэг биш ээ. Тэнд болор гоёлоос гадна болор “ундаа” байсан юм. Тиймээс л уран бүтээчиддээ “Өнөөдөр” сониноос, ганцхан асуулт “тулгалаа”...

Айсуй цахилах “АЯНГЫН БОРОО”

“Х Түц” хамтлагийн бүтээсэн энэхүү эмгэнэлт уян­гын жүжгийн найруулагч Н.Найдан­дорж болон жүжигчин Одон­чимэг Пан Игийн дүрээр, Ц.Төмөрбаатар Жоу Фу Яны дүрээр, Б.Нарансолонго Си Фан Игийн дүрээр, Т.Бархүү  Жоу Пиний,  Л.Баттулга  Лу Гуйн дүрээр, С.Сарантуяа Ши Пиний дүрээр “Гэгээн Муза” наадамд нэр дэвшжээ. Нэг жүжгээс ийм олон уран бүтээлч нэр дэвшиж байгаа нь энэ уран бүтээлийн чанар чансааг илтгэх үзүүлэлт билээ. Хэрэв та энэ жүжгийг үзэж амжаагүй бол энэ сарын 2-нд драмын театрыг зориорой. “Гэгээн Муза” наадамд зориулан дахин нэг удаа тоглох гэж байгаа юм билээ.

Гэгээн Муза 2009 наадмын зохион байгуулагчид

Д.Цэрэнсамбуу: Театрт үе үеийн төлөөлөл байх ёстой

 “Өчигдөр, өнөөдөр, маргааш гэсэн гурван цагын хэлхээсийг “атгаж” суудаг ажилтай” гэж ярих энэ хүн бол Драмын Эрдмийн театрын захирал Д.Цэрэнсамбуу. Түүнд маш олон түлхүүр бий. Янз бүрийн цоож онгойлгох хэрэгтэй байдаг тул сүүлдээ “түлхүүр тааруулагч”  болсон гэж ярина лээ. Драмын театрын уран бүтээлчид бүгд өөр өөрийн гэсэн цоожтой гэсэн. Тэрбээр энэ тухайгаа ярихдаа “Олон янзын араншинтай хүмүүсийг түлхүүрдэж чадвал бид бие биенээ илүү ойлгож, хэн хэндээ чин сэтгэлээсээ хандана шүү дээ” гэсэн юм. Д.Цэрэнсамбуу гуай “Гэгээн Муза” наадмыг санаачлан, зохион байгуулагчдын нэг учир тус наадмын талаар яриагаа эхлүүллээ.

“Алиса гайхамшгийн оронд”

“Алиса гайхамшгийн оронд” зохиолоор бүтээсэн олон кино байдаг. Хамгийн анхны кино нь 1903 онд Сесил Хэпуард, Перси Стоу нарын бүтээсэн 10 минут үргэлжилдэг богино хэмжээний дүрслэл билээ. Тэгвэл хамгийн сүүлд “Дисней” студийн найруулагч Тим Бартон шинэчлэн бүтээж, энэ сарын 7-нд үзэгчдийн хүртээл болгосон. Үзэгчдийг гурван жил хүлээлгэсэн энэ кино нээлтээ хийснээсээ хойш ашиг орлогоороо Boxoffice-ийг тэргүүлэх нь гарцаагүй байлаа. Гэхдээ араас нь “жагссан” кинонууд 50 сая доллараар бага үзүүлэлттэй байгаа нь кино ертөнцөд шуугиан дэгдээгээд байгаа юм.

“Boxoffice”-т багтсан бусад есөн киноны ашиг орлогыг нийлүүлээд ч 62 сая долларын үнэд хүрэхгүй байгааг дорх жагсаалтаас харж болно. Сонирхуулахад тус киноны хөзрийн хатны дүрийг найруулагчийн эхнэр Хелена Бонхам бүтээжээ. Харин Жони Деппийн хувьд Тим Бартонтой хамтран бүтээсэн долоо дахь кино болжээ. “Алиса гайхамшгийн оронд” зохиолыг бичсэн Льюис Керолл зөвхөн математиктай холбоотой бүтээл туурвидаг байсан гэдэг. Гэхдээ Английн хатан хаан түүнийг дуудаж, бүх бүтээлээ авчрахыг шаардах хүртэл шүү дээ. Ингэж тэр математикаас хальж, уран зохиолын ганцхан бүтээл туурвисан нь “Алиса гайхамшгийн оронд” хэмээх гайхалтай бүтээл билээ. Тэрбээр яруу найргийн олон түүвэр хэвлүүлсэн боловч хүн төрөлхтний оюун санаанд хамгийн тод үлдсэн нь Алисагийн аялал юм.

Льюис Керолл гайхамшигт зохиолынхоо санааг хүүхдүүддээ зориулан зохиодог үлгэрээсээ авсан гэдэг. Өрнийн утга зохиол судлалд 100 гаруй жилийн турш энэхүү зохиолын талаар судалж, олон төрлийн онолын санаа гарган дэвшүүлсэн бөгөөд Квантын физик онолыг судалж байгаа хүмүүсийн заавал унших номын жагсаалтад “Алиса гайхамшгийн оронд” ном байдаг юм. Уг номыг 40 жилийн өмнө Д.Алтанхуяг монгол хэлнээ хөрвүүлжээ.

Г.Золбоот: Эр хүнийг цаг, бөгж хоёр нь бүрэн дүүрэн харагдуулдаг

  

-Манай “Өнгөт инээд” хамтлагийн хамгийн сүүлийн үеийн уран бүтээл энэ нэр хүндтэй наадамд өрсөлдөж, би өөрөө нэр дэвшсэндээ их баяртай байна. Мөн хамтран ажилласан уран бүтээлчид болон нэр дэвшигчиддээ амжилт хүсье.

"Солиотой жүжиг"-ийн уран бүтээлчид

“Солиотой жүжиг”-ийн дөрвөн уран бүтээлч “Гэгээн Муза” наадамд нэр дэвшжээ.
Тэгвэл эдгээр уран бүтээлчдийн хоёртой ярилцсан юм.